در اين زمين پهناور به گشت و گذار پرداختند و مسلمانان با زبان و فرهنگ و مذهب فقهى و عقايدى گوناگون را با شور و شوقى وصف ناپذير مورد خطاب قرار دادند تا در هر كارى براى گردآورى اين امت و حمايت و صيانت از وحدت و كرامت و شرافت آن ، سهيم باشند ؛ آنها گام‌هاى بلندى در راستاى " تقريب " برداشتند و دستاوردهاى بزرگى در اين زمينه به‌دست آوردند و شگفتى و در عين حال حيرت فراوانى برانگيختند . شگفتى از اين نظر كه آنها كارى را به انجام رساندند كه ديگران قادر به انجام آن نشدند و چيزىرا تحقق بخشيدند كه ديگران درتحقق آن ناتوان ماندند ، از اين روى اسوه والگويى براى دست‌اندركاران اين امر گرديدند و حيرت از اينكه دستاوردهاى آنان در اين فاصلهء اندك زمانى و در شرايط بسيار بد و امكانات ناچيز و حمايتى كه در بهترين حالت بايد منفىاش توصيف كرد ، به‌دست آمد . وقتى مصلحى بخواهد چنين " پروژه‌هاى ملى " در چارچوب كشور كوچكش را پياده كند ، بدون ترديد نيازمند كوشش‌هايى دوچندان از سوى وى و حمايت مالى بزرگ و همراهى گروه پرشمارى از كارشناسان در عرصه‌هاى مختلف ، همه و همه براى تحقق فرمول مصالحهء مشتركى است كه شامل چندين نكته به عنوان شالوده‌اى براى پرداختن به آنها در نوبت‌هاى بعدى مىگردد . اين در خصوص پروژهء " مصالحه " اى ملى در يك چارچوب - اگر بشود گفت - تنگ است . حال اگر اين پروژه ، مصالحهء فرقه‌اى و ميان دو طرف شيعه و سنى باشد كه به‌اتفاق ، اكثريت قاطع مجموعه مسلمانان جهان را كه از يك ميليارد نفر فراتر مىرود شامل مىشوند ، چه امكانات و حمايت‌هايى نياز دارد ؟ گريزى از شگفتى دستاوردهاى اين گروه اندك از مصلحانى كه هيچ دولتى از ايشان حمايت نمىكرد و هيچ طرفى را براى پشتيبانى و تأييد اقدامات خويش در كنار خود نداشتند ، نيست ؛ آنها تك تك رو به سوى همه جاى اين كره خاكى و محل حضور مسلمانان از هر رنگ و مذهبى نهادند تا محبت و دوستى ميان ايشان را گسترش دهند و پيوندهاى الفت و مهر ميان آنان‌را تحكيم بخشند و عوامل اقدام متقابل ميان پيروان و نخبگان روشنفكرشان را تثبيت نمايند .